Νέα

Κρίσεις Πανικού: Αντιμετώπιση

1) Το πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού, είναι η αναγνώριση των στιγμών όπου κυριαρχούν το άγχος και η εντοπισμός των συνθηκών που το προκαλούν. Ένα ημερολόγιο καταγραφής κατάστασης, συναισθήματος, σωματικών και ψυχολογικων συμπτωμάτων και πιθανών πηγών του στρες θα βοηθήσει πολύ σε αυτό το πρωταρχικό σημείο αναγνώρισης. Σε αυτό το βήμα, διαβάζοντας το ημερολόγιο μπορούν να αναγνωριστούν τα μοτίβα συμπεριφοράς και αποφυγών, όπως και οι πιθανοί λόγοι που εμφανίζεται το άγχος.

 

2)Ως δεύτερο βήμα θα ήταν βοηθητικό να εντοπιστούν οι παράγοντες στο τρόπο ζωής που συντελούν στο άγχος και επομένως στις κρίσεις πανικού. Αυτό θα μπορούσε για παράδειγμα να είναι ένα καταπιεστικό περιβάλλον εργασίας, ένα αγχογενές οικογενειακό σύστημα, ένα επάγγελμα που δέχεται αυστηρή κριτική σε καθημερινή βάση, κ.α. Η συζήτηση για τους παράγοντες αυτούς μέσα σε συνεδρία απενεχοποιούν τα όποια αισθήματα φόβου ή άγχους και έρχονται στο φως.

Στη συνέχεια, οι τεχνικές χαλάρωσης , όπως πχ. η τεχνική του ”σφίξε-χαλάρωσε” χαλαρώνει τους μυς και συντηρεί τον έλεγχο του τί συμβαίνει σωματικά κατά τη διάρκεια μιας κρίσης πανικού. Οι ασκήσεις για αργή αναπνοή επίσης βοηθούν, και έχουν ως σκοπό την επιβράδυνση του ρυθμού της αναπνοής σε οχτώ με δέκα αναπνοές το λεπτό. Έτσι, ελέγχεται η υπέρπνοια ή ο υπεραερισμός και ελαττώνονται τα αρνητικά σωματικά συμπτώματα που φέρει το άγχος. Η διαφραγματική αναπνοή φέρει επίσης πολλά θετικά αποτελέσματα στα άτομα που πάσχουν από έντονο άγχος ή/και κρίσεις πανικού.

Μια άλλη τεχνική είναι εκείνη της τεχνικής της χαρτοσακούλας, όπου περιορίζεται το ποσοστό του οξυγόνου που εισέρχεται στους πνεύμονες και αυξάνεται το ποσοστό του διοξειδίου του άνθρακα στη κυκλοφορία του αίματος, με αποτέλεσμα την αποφυγή της υπεροξυγόνωσης και τον έλεγχο του άγχους. Η τεχνική της απόσπασης προσοχής είναι μια τεχνική επίσης αποτελεσματική γιατί βοηθά το άτομο να μην επικεντρώνεται στα συμπτώματα ή στην αγχογόνο κατάσταση που μπορεί να επιδεινώσουν τη σοβαρότητα της κρίσης πανικού. Αυτή η απόσπαση προσοχής μπορεί να γίνει με το που εντοπιστεί από το άτομο το άγχος να τον κυριεύει, αντικαθιστώντας την αρνητική υπάρχουσα σκέψη με κάτι άλλο. Αυτό μπορεί να είναι η καταμέτρηση πχ αυτοκινήτων, μετρώντας ως έναν αριθμό, ονοματίζοντας πόλεις που γνωρίζει, ακόμη και παίρνοντας τηλέφωνο ένα φιλικό πρόσωπο για να συζητήσουν. Ο σκοπός είναι να γίνει μια αντικατάσταση της αγχογόνου σκέψης με μια άλλη θετική, ή έστω ουδέτερη σκέψη.

Για τα άτομα που μπορούν να εισέλθουν νοερά και με τη φαντασία τους σε ένα χαλαρωτικό περιβάλλον, η τεχνική αυτή της νοερής απεικόνισης θα τους βοηθήσει όπως και με τη παραπάνω τεχνική, να ξεφύγουν λίγο από τη σκέψη που τους προκαλεί αρνητικά συναισθήματα και να ηρεμήσουν. Μια άλλη μέθοδος αντιμετώπισης είναι η εκλογίκευση των συμπτωμάτων του πανικού. Αυτή η μέθοδος περιλαμβάνει την ερμηνεία των συμπτωμάτων με αντικειμενικό τρόπο είτε καταγράφοντας τα συμπτώματα και τους φόβους και βαθμολογώντας τη σοβαρότητά τους, είτε καταγράφοντας τη γενική σκέψη και εμπειρία τους σε ένα χαρτί. Με αυτόν τον τρόπο αποστασιοποιούνται από τη κατάσταση, απομακρύνονται από το άγχος του ”εδώ και τώρα” και το ”κρίνουν” ως ένα εξωτερικό γεγονός που παρατηρείται από απόσταση, και όχι ως ένα γεγονός που τους ελέγχει.

Υπάρχουν πολλές τεχνικές για την αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού και ο ειδικός  ψυχοεκπαιδεύει σχετικά με το ποιες είναι αυτές που ταιριάζουν περισσότερο στην περίσταση. Μπορεί να καταγράψει τις τεχνικές αυτές σε μικρές κάρτες που μπορεί να τις έχει επάνω του το άτομο για να τις διαβάσει σε ώρα ανάγκης. Σκοπός είναι να αποφευχθεί η κρίση πανικού, και αν προέλθει,  ο πάσχων να επαναφέρει τον έλεγχο της κατάστασης μόνος του.

Οι κρίσεις πανικού επηρεάζουν διάφορους τομείς και είναι σημαντικό να καταγραφούν όλα τα κομμάτια που επηρεάζονται από τη διαταραχή αυτή. Αυτή η διαδικασία καταγραφής θα βοηθήσει στην επίγνωση της έκτασης του θέματος αλλά και στην κατανόηση του φόβου αποφυγής προς δράση.

Οι κρίσεις πανικού έχουν άμεση σχέση με τους αναποτελεσματικούς τρόπους σκέψης. Το πρώτο στάδιο είναι να αναγνωριστούν και να καταγραφούν οι αρνητικές σκέψεις. Το δεύτερο στάδιο είναι να συζητηθούν μέσα στις συνεδρίες συνειρμοί που προκαλούνται από τις σκέψεις αυτές. Για παράδειγμα, η αρνητική σκέψη “δε θα καταφέρω να φύγω εάν πάθω κρίση μέσα στο μετρό” μπορεί να τη προκαλέσει η σκέψη ”δε μου έχει τύχει ως τώρα κάτι τέτοιο”.

3)Το τρίτο στάδιο είναι να αλλάξουν οι αρνητικές σκέψεις και να αντικατασταθούν με πιο θετικές και εποικοδομητικές που θα μειώσουν το περιττό άγχος. Στο παραπάνω παράδειγμα δηλαδή, θα μπορούσε η σκέψη να αντικατασταθεί με τη πιο θετική ”δε θα πάθω κρίση πανικού, ακόμη και αν πάθω όμως, έχω όλα τα όπλα να την αντιμετωπίσω με επιτυχία”. Τα τρία αυτά στάδια μπορούν να πάρουν τη μορφή ενός πίνακα, με την εξής μορφή:
Ημερομηνία Αρνητική σκέψη Επίπεδο άγχους Σκέψη πρόκλησης Θετική/κατάλληλη σκέψη

 

Άλλοι σημαντικοί παράγοντες 

Ένα σημαντικό κομμάτι της αντιμετώπισης των κρίσεων πανικού είναι αναμφισβήτητα το υποστηρικτικό περιβάλλον. Ένα περιβάλλον που γνωρίζει για το πρόβλημα και που έχει γνώση του φόβου και των συμπτωμάτων του πάσχοντα είναι πολύ πιο αποτελεσματικό από ένα περιβάλλον που δε γνωρίζει για τα επεισόδια, ούτε για την επιρροή που έχει στο άτομο. Η γνώση και η ”ψυχοεκπαίδευση” του περίγυρου του πάσχοντος, θα τον βοηθήσουν να νιώσει μεγαλύτερη ασφάλεια αλλά θα βοηθήσει επίσης το περιβάλλον να διαχειριστεί το όποιο άγχος ή ακόμη και την επικείμενη κρίση με μεγαλύτερη κατανόηση.

Είναι σημαντικό τα άτομα που περιβάλλουν τον πάσχοντα να αναγνωρίζουν τις ανάγκες του. Αυτό μπορεί να σημαίνει να μη του προκαλούν περισσότερη ένταση επί του θέματος (πχ να το αναφέρουν συνέχεια ως θέμα συζήτησης) , αντίθετα όμως να τον ρωτάνε πώς αισθάνεται, εάν χρειάζεται κάτι ή απλά να είναι ένα μεγάλο ”αυτί” να τον ακούσουν. Ένα συνηθισμένο λάθος της οικογένειας ή του φιλικού περιβάλλοντος είναι να προθυμοποιούνται να βοηθήσουν τον πάσχοντα με το να αναλάβουν οι ίδιοι τις υποχρεώσεις του που του προκαλούν άγχος (πχ το να πάει στο σούπερ μάρκετ, να οδηγήσει, να μιλήσει μπροστά σε κόσμο κτλ). Αυτή η ”λύση” όμως της στιγμιαίας βοήθειας, μακροπρόθεσμα καθιστά το άτομο ανίκανο να πραγματοποιήσει τις ενέργειες αυτές μόνος του.

 

Αφήνοντας τις κρίσεις πανικού στο παρελθόν

Οι κρίσεις πανικού δυστυχώς γίνονται όλο και πιο συνηθισμένες στην εποχή μας, όσο αυξάνεται το άγχος και η πίεση από το κοινωνικό περιβάλλον. Είναι σημαντικό να γνωρίζουν τα άτομα που τις αντιμετωπίζουν ότι μπορούν να τις διαχειριστούν, καθώς ποτέ κανείς βιβλιογραφικά δεν έπαθε κάτι από τις κρίσεις πανικού ειδικά δε, αν ασχολήθηκε με αυτές έγκαιρα και δεν χρόνισαν. Ο ειδικός μπορεί να βοηθήσει στη διαδικασία αυτή της ενδυνάμωσης και επανένταξης στη λειτουργικότητα, με ενσυναίσθηση και  άνευ όρων αποδοχής. Οι κρίσεις πανικού κάνουν το άτομο να νιώθει μόνο και αβοήθητο.

Αν όμως πάρει τα ηνία της ζωής του και με αποφασιστικότητα κοιτάξει τον πανικό στα μάτια, με τη βοήθεια ενός ειδικού και με σταθερά μικρά βήματα, μπορεί να τις ξεπεράσει και να προχωρήσει μπροστά. Κρατώντας την εμπειρία αυτή ως μάθημα για τη σημαντικότητα της ψυχικής υγείας και της επίδρασης του άγχους στον οργανισμό, είναι βέβαιο πως μπορεί να αντιμετωπίσει καταστάσεις στο μέλλον ήρεμα και ισορροπημένα.

 

Λουκία Λαιμού

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

 

Σχολιάστε